Składki ZUS 2020 - Zarabiamy z ulgowymi składkami na ubezpieczenia społeczne

Zajmiemy się teraz ulgami w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, kierowanymi do osób, które rozpoczynają działalność lub prowadzą ją w niewielkim rozmiarze. Wykorzystaliśmy przy jej tworzeniu również materiały informacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w których w formie przykładów, pytań i odpowiedzi przedstawione są zasady funkcjonowania ulgi. 

Zaczniemy od tzw. ulgi dla debiutantów, polegającej na zastosowaniu obniżonej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Obniżona podstawa składek na ubezpieczenia społeczne

Omówiliśmy już ulgę na start. Ma ona stosunkowo krótki, bo wynoszący (maksymalnie) niespełna 7 miesięcy czas trwania. Jeżeli korzystający z tej ulgi zdecyduje się na kontynuowanie działalności, może skorzystać z tzw. preferencyjnej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne.

Korzystając z preferencyjnej podstawy wymiaru składek, można przez kolejne 24 miesiące kalendarzowe opłacać składki od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia.

Przedsiębiorca będzie mógł opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od preferencyjnej podstawy po spełnieniu – łącznie – następujących warunków:

  • nigdy nie prowadził, lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadził innej pozarolniczej działalności,
  • nie wykonuje działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, dla którego przed rozpoczęciem działalności gospodarczej (w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym) wykonywał czynności, które wchodzą w zakres działalności gospodarczej przedsiębiorcy.

Jeśli zrezygnowałeś z ulgi na start przed upływem jej maksymalnego, ustawowego czasu trwania, okres 24 miesięcy kalendarzowych należy liczyć od dnia objęcia Cię ubezpieczeniami społecznymi, czyli od dnia, który wskażesz we wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym go złożysz.

Jeżeli natomiast upłynie w całości okres ulgi na start i spełniasz warunki do skorzystania z preferencyjnej podstawy wymiaru składek, to 24 miesiące kalendarzowe należy liczyć od dnia objęcia ubezpieczeniami społecznymi.

Przykład

Przedsiębiorca rozpoczął działalność gospodarczą 1 czerwca 20xx r. Chce korzystać z ulgi na start tylko do 30 września 20xx r. Zamierza zgłosić się do ubezpieczeń społecznych od 20 października 20xx r.

Zostanie objęty ubezpieczeniami społecznymi od 20 października 20xx r. Będzie mógł skorzystać z opłacania składek od preferencyjnej podstawy przez kolejne 24 miesiące.

Przykład

Przedsiębiorca rozpoczął działalność gospodarczą 1 maja 20xx r. Przez 6 miesięcy będzie korzystał z ulgi na start. Po tym okresie chce opłacać składki od preferencyjnej podstawy.

Okres 24 miesięcy opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od takiej podstawy rozpocznie się od 1 listopada 20xx r. i będzie trwał przez kolejne 24 miesiące (do 31 października).

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe należy ustalić w taki sam sposób, jak podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe. Są jednak różnice:

  • nie należy stosować ograniczenia do kwoty, która odpowiada 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, określonego w ustawie budżetowej,
  • nie można ustalić podstawy wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w kwocie wyższej niż 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Zapamiętaj!

Najniższa preferencyjna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne to 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Można jednak zadeklarować, że składka będzie opłacana od wyższej kwoty.


Decyzja o skorzystaniu z preferencyjnej podstawy wymiaru składek będzie miała wpływ na wysokość świadczeń, które Ci przysługują:

  • z ubezpieczenia chorobowego (m.in. zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku opiekuńczego),
  • z ubezpieczenia wypadkowego (m.in. zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego).

Świadczenia te są obliczane od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe lub wypadkowe. Jeśli zadeklarujesz kwotę 30% minimalnego wynagrodzenia, to ta kwota będzie przyjęta do obliczenia przysługujących Ci zasiłków.

Nie opłaca się za siebie składki na FP z działalności gospodarczej, gdy podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe, w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od minimalnego wynagrodzenia - a tak jest właśnie w omawianym przypadku.


Uwaga!

Jeśli masz kilka tytułów do ubezpieczeń, zsumowuj podstawę wymiaru składek i porównaj z minimalnym wynagrodzeniem.


Preferencja w opłacaniu składek nie dotyczy składki na ubezpieczenie zdrowotne. Prowadzący działalność gospodarczą są obowiązkowo objęci ubezpieczeniem zdrowotnym z tego tytułu i naliczają składki od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale poprzedniego roku kalendarzowego (włącznie z wypłatami z zysku).

Minimalna podstawa wymiaru składki, a tym samym wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku.


Zapamiętaj!

Składkę na ubezpieczenie zdrowotne należy zawsze opłacić w pełnej wysokości za cały miesiąc, nawet jeśli działalność gospodarcza była wykonywana przez część miesiąca.


 

Mały ZUS plus

Od 1 lutego 2020 r. przedsiębiorcy, prowadzący działalność w poprzednim roku (poprzednich latach) w stosunkowo niewielkim rozmiarze mają możliwość skorzystania ze zmodyfikowanej ulgi, która do tej pory nazywana była małym zusem. Ze względu na rozszerzenie zakresu obecnie to już Mały ZUS plus. Warunki skorzystania z ulgi są dość złożone.

Jeżeli Twoje przychody w 2019 r. z pozarolniczej działalności gospodarczej, prowadzonej przez cały ten rok, nie przekroczyły 120 000 zł, możesz płacić obniżone składki na ubezpieczenia społeczne (jeśli działalność prowadziłeś krócej, limit przychodu ustalisz proporcjonalnie).

Wysokość składki ustalisz w oparciu o dochód z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskany w 2019 r.

Z Małego ZUS Plus nie możesz skorzystać, jeśli nie spełnisz podstawowych wymogów dotyczących przychodu i czasu prowadzenia działalności gospodarczej lub:

  • rozliczasz się na karcie podatkowej i jednocześnie korzystasz ze zwolnienia z VAT - tacy przedsiębiorcy nie składają do urzędów skarbowych zeznań PIT lub deklaracji VAT, z których ZUS pozyskuje dane do weryfikacji poprawności ustalenia najniższej podstawy wymiaru składek,
  • spełniasz warunki do płacenia preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne (od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia - tę ulgę omówiliśmy wcześniej),
  • w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej korzystałeś z Małego ZUS przez okres wynoszący 36 miesięcy,
  • podlegasz ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu także z tytułu innej pozarolniczej działalności (np. jako wspólnik spółki jawnej),
  • wykonujesz dla byłego bądź obecnego pracodawcy to, co było przedmiotem Twojej uprzedniej pracy, w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.

Z Małego ZUS Plus nie można również korzystać, jeśli w poprzednim roku przedsiębiorca prowadził działalność jako:

  • twórca, artysta,
  • osoba wykonująca wolny zawód,
  • wspólnik spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej albo jednoosobowej spółki z o.o.,
  • osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół.

Limit przychodów z działalności gospodarczej w 2019 r. prowadzonej przez cały ten rok, nie może przekroczyć kwoty 120 000 zł.

Jeśli przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą przez część 2019 r. (np. zawiesił działalność, albo zamknął ją i ponownie rozpoczął), limit, którego nie może przekroczyć przychód z tej działalności, jest odpowiednio niższy. Przy obliczaniu progu przychodu należy zastosować proporcję.

Jak obliczyć limit przychodów w proporcji do czasu prowadzenia działalności:

  1. Podziel kwotę 120 000 zł przez liczbę dni kalendarzowych w poprzednim roku kalendarzowym;
  2. Pomnóż wynik przez liczbę dni kalendarzowych, w których prowadziłeś działalność w poprzednim roku kalendarzowym;
  3. Wynik równy lub wyższy niż 0,5 grosza zaokrąglij w górę, niższy niż 0,5 grosza - w dół;

Jeśli np.  działalność prowadzona była tylko przez 250 dni, to za 2019 r. limit wyniesie 82 191,78 zł (120 000 zł / 365 dni x 250 dni).

  1. Twój przychód z działalności gospodarczej porównaj do ustalonego limitu.

Jeśli osiągnięty przychód nie przekracza tego limitu, możesz korzystać z Małego ZUS Plus.

Należy obliczyć przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej za ubiegły rok - trzeba podzielić roczny dochód z działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej, a następnie pomnożyć przez 30. Wynik należy zaokrąglić do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa.


 

Bardzo ważne!

Jeżeli składki na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonego oraz osób z nim współpracujących zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, roczny dochód z działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym powiększa się o kwoty tych składek zaliczone do kosztów uzyskania przychodu.


Teraz trzeba ustalić podstawę składki:

  • mnożymy przeciętny miesięczny dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym przez współczynnik 0,5. Otrzymany wynik trzeba zaokrąglić do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 gr lub w dół, jeśli jest niższa.
  • Otrzymany wynik porównujemy z 30% minimalnego wynagrodzenia i 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Najniższa podstawa składki musi mieścić się między tymi 2 wartościami:

- nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku,

- nie może przekraczać kwoty 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego ustalonej na dany rok.

Jeśli otrzymany wynik jest niższy niż 30% minimalnego wynagrodzenia, obowiązuje najniższa podstawa wymiaru składek w wysokości 30% minimalnego wynagrodzenia.

Przykład

Przedsiębiorca prowadził działalność przez cały 2019 r.  Przychód przedsiębiorcy z działalności w 2019 r. wyniósł 115 000 zł.

Dochód z działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w 2019 r. to 63 000 zł.

30% minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2020 r.: 780 zł (30% z 2600 zł)

60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w 2020 r.: 3136,20 zł (60% z 5227 zł - kwota wynika z budżetu na 2020 rok)

Obliczamy ile wyniesie mały ZUS plus:

  1. Przychód w kwocie 115 000 zł nie przekracza 120 000 zł, a zatem przedsiębiorca ma prawo do ww. ulgi w ZUS.
  2. Podstawa składek:
  • przeciętny miesięczny dochód w 2019 r.:

- (roczny dochód w 2019 r. / liczba dni prowadzenia działalności w 2019 r.) x 30 = (63 000 zł / 365 dni) x 30 = 5178,08 zł

- podstawa wymiary składek w 2020 r. = przeciętny miesięczny dochód x 0,5 = 2589,04 zł

Podstawa wymiaru składek nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2020 r. i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia w 2020 r.

Ponieważ wyliczona kwota, tj. 2589,04 zł, jest większa niż 780 zł (30% z 2600 zł) i mniejsza niż 3136,20 zł (60% z 5227 zł), podstawa składek małego ZUS plus dla przedsiębiorcy wyniesie w 2020 r. 2589,04 zł.

Porównanie kwot miesięcznych składek w 2020 r. - duży ZUS i mały ZUS plus (przykład)

 

Duży ZUS
w 2020 r.

Mały ZUS plus
w 2020 r.
(przykład)

Ubezpieczenia społeczne

Podstawa wymiaru składek

3136,20 zł

2589,04 zł

Ubezpieczenie wypadkowe 1,67%*

52,37 zł*

43,24 zł*

Ubezpieczenie emerytalne 19,52%

612,19 zł

505,38 zł

Ubezpieczenie rentowe 8%

250,90 zł

207,12 zł

Ubezpieczenie chorobowe 2,45%

76,84 zł

63,43 zł

Razem składki na ub. społ.

992,30 zł

819,17 zł

Fundusz pracy i Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych 2,45%

76,84 zł

63,43 zł

Ubezpieczenia zdrowotne

Podstawa wymiaru składki

4006,21 zł

4006,21 zł

Ubezpieczenie zdrowotne 9%

362,34 zł

362,34 zł

Razem składki
(ub. społ. + FP + ub. zdr.)

1 431,48 zł

          1 244,94 zł

* składka na ubezpieczenie wypadkowe dla płatników składek zatrudniających do 9 ubezpieczonych.

Mały ZUS plus - przykładowe kwoty przychodu i dochodu oraz różnica między pełną składką ZUS (miesięcznie)

Roczny przychód

Roczny dochód

Podstawa wymiaru składek

Wysokość składek na ubezpieczenia społeczne

Różnica między pełną składką ZUS

30 000,00 zł

18 250,00 zł

750,00 zł

246,80 zł

745,50 zł

42 000,00 zł

21 900,00 zł

900,00 zł

284,76 zł

707,54 zł

54 000,00 zł

25 550,00 zł

1050,00 zł

332,23 zł

660,07 zł

66 000,00 zł

30 416,67 zł

1250,00 zł

395,51 zł

596,79 zł

72 000,00 zł

34 066,67 zł

1400,00 zł

442,96 zł

549,34 zł

84 000,00 zł

36 500,00 zł

1500,00 zł

474,60 zł

517,70 zł

108 000,00 zł

48 666,67 zł

2000,00 zł

632,80 zł

359,50 zł

114 000,00 zł

60 833,33 zł

2500,00 zł

791,00 zł

201,30 zł

120 000,00 zł

73 000,00 zł

3000,00 zł

949,20 zł

43,10 zł

W praktyce, Mały ZUS plus znajdzie zastosowanie u tych przedsiębiorców, których dochód roczny w 2019 r. nie przekroczył kwoty 76 314,20 zł ((2 x 3136,20 zł x 365) / 30 ), tj. 6359,52 zł miesięcznie.

Mały ZUS Plus w przykładach, pytaniach i odpowiedziach

W 2019 r. i w styczniu 2020 r. prowadziłeś działalność gospodarczą i nie korzystałeś z „małego ZUS” powinieneś złożyć:

  • wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 10, 05 12, jeśli na dzień 31 stycznia 2020 r. podlegałeś ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie korzystałeś z „małego ZUS” albo
  • wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 70, 05 72, jeśli akurat 31 stycznia 2020 r. zakończy się okres 24 miesięcy korzystania z „preferencyjnych składek”
  • zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA) albo - jeśli podlegasz wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu - zgłoszenie do tego ubezpieczenia (ZUS ZZA) z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92 (kod tytułu ubezpieczenia przewidziany dla osób z rentą przyznaną z tytułu niezdolności do pracy).

Dokumenty te musisz przekazać w terminie najpóźniej do 2 marca 2020 r.


 Ważne!

Jeśli korzystałeś z „małego ZUS” w styczniu 2020 r. i nadal chcesz korzystać z „małej działalności plus” nie przekazujesz żadnych dokumentów zgłoszeniowych.


W lutym 2020 r. rozpocząłeś lub wznowiłeś prowadzenie działalności gospodarczej, którą prowadziłeś w 2019 r. (przynajmniej 60 dni) powinieneś złożyć:

  • zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA) albo - jeśli podlegasz wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu
  • zgłoszenie do tego ubezpieczenia (ZUS ZZA) z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92 (kod tytułu ubezpieczenia przewidziany dla osób z rentą przyznaną z tytułu niezdolności do pracy).

Dokument ten musisz przekazać w terminie najpóźniej do 2 marca 2020 r.


Ważne!

Jeżeli rozpoczniesz lub wznowisz działalność po 22 lutym 2020 r. (przez co do końca miesiąca zostanie mniej niż 7 dni), zgłoszenie do ubezpieczeń składasz w terminie 7 dni liczonymi od daty rozpoczęcia/wznowienia działalności.


Rozpoczniesz lub wznowisz działalność gospodarczą później niż w lutym 2020 r. powinieneś złożyć:

  • zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA) albo - jeśli podlegasz wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu
  • zgłoszenie do tego ubezpieczenia (ZUS ZZA) z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92 (kod tytułu ubezpieczenia przewidziany dla osób z rentą przyznaną z tytułu niezdolności do pracy).

Dokument ten musisz przekazać w terminie 7 dni liczonych od pierwszego dnia prowadzenia działalności gospodarczej lub wznowienia działalności gospodarczej.

Będziesz korzystał z „małej działalności gospodarczej plus” później niż w lutym 2020 r. powinieneś przekazać do ZUS:

  • wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 10, 05 12, jeśli podlegałeś ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie korzystałeś z „małego ZUS plus” (np. zaprzestałeś wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy) albo
  • wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 70, 05 72, jeśli skończyłeś okres 24 miesięcy korzystania z „preferencyjnych składek”
  • zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA) albo - jeśli podlegasz wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu - zgłoszenie do tego ubezpieczenia (ZUS ZZA) z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92 (kod tytułu ubezpieczenia przewidziany dla osób z rentą przyznaną z tytułu niezdolności do pracy).

Dokumenty te musisz przekazać w terminie 7 dni liczonych od pierwszego dnia, w którym będziesz spełniał warunki do korzystania z „małego ZUS plus” (np. skończyłeś okres „preferencyjnych składek” na ubezpieczenia społeczne w trakcie roku)


Ważne!

Nie zgłoszenie się w terminie do ulgi oznacza rezygnację z niej. O rezygnacji więcej w dalszej części.


Przykład 1

Pan Bartłomiej prowadzi od 2016 r. działalność gospodarczą. Ponieważ jego przychody z tej działalności w 2019 r. były wyższe niż obowiązujący limit, nie może skorzystać w styczniu 2020 r. z „małego ZUS”. Od 1 lutego 2020 r. spełnia wszystkie warunki do skorzystania z „małego ZUS plus”. Pan Bartłomiej powinien wyrejestrować się z ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi 05 10 (nie jest rencistą) i zgłosić się do ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi 05 90. Aby zachować termin dokumenty te powinien przekazać do ZUS najpóźniej 2 marca 2020 r.

Przykład 2

Pani Agnieszka wznowiła działalność gospodarczą 25 lutego 2020 r. Spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS plus”. Pani Agnieszka powinna przekazać zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego najpóźniej do 3 marca 2020 r.

Przykład 3

Pani Magda wznowi działalność gospodarczą 3 lutego 2020 r. Ponieważ jednocześnie jest pracownikiem zatrudnionym na cały etat, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Do końca lutego powinna przekazać do ZUS zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92.

Przykład 4

Pani Anna jest rencistką (rentę wypłaca jej ZUS). Zawiesiła działalność gospodarczą od 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. Spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS plus”. W tym celu musi najpóźniej 8 kwietnia 2020 r. przekazać ZUS ZUA wskazując datę obowiązku ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 1 kwietnia 2020 r., z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 92.

Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym osoby, która rozpocznie lub wznowi prowadzenie działalność gospodarczej w lutym 2020 r. nastąpi od dnia wskazanego we wniosku, jeśli zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych zostanie dokonane w terminie do końca tego miesiąca, a jeżeli termin ten jest krótszy niż 7 dni, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych zostanie dokonane w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

Przykład 5

Pan Bernard rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej 1 lutego 2020 r. Prowadził ją też do 31 maja 2019 r. Spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS plus”. Zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZUA przekazał 25 lutego 2020 r. Na formularzu tym wskazał 1 lutego 2020 r. jako datę objęcia ubezpieczeniami, w tym ubezpieczeniem chorobowym. Od 1 lutego 2020 r. będzie objęty ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, chorobowym, wypadkowym i zdrowotnym.


Ważne!

Jeśli dokonasz zgłoszenia do ubezpieczeń do końca lutego 2020 r. bądź jeśli do końca lutego zostało mniej niż 7 dni – w terminie 7 dni, ubezpieczeniem chorobowym będziesz objęty od daty przez Ciebie wskazanej.


Niedochowanie wskazanych terminów na dokonanie zgłoszenia będzie skutkowało objęciem dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia złożenia zgłoszenia.

Przykład 6

Pani Ewa nie spełnia warunków do korzystania z „małej działalności gospodarczej” za styczeń 2020 r. z uwagi na wysokość rocznego przychodu z tej działalności za rok 2019, który wyniósł 78 000 zł. Od 1 lutego 2020 r. spełnia ona warunki do „małego ZUS plus”.

Wyrejestrowanie i ponowne zgłoszenie od 1 lutego 2020 r. z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 złożyła 27 lutego. W zgłoszeniu tym wnioskowała również o objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 1 lutego. Z uwagi na to, że zgłoszenie to wpłynęło przed końcem lutego objęcie tym ubezpieczeniem nastąpiło od tej daty.

  • musisz prowadzić działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) lub innych przepisów szczególnych,
  • Twój przychód z tytułu działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym, jeśli prowadziłeś ją przez cały rok, nie może przekroczyć 120 000 zł.

Przykład 7

Pani Edyta prowadzi działalność gospodarczą od 1 września 2016 r. Nigdy jej nie zawieszała. Ponieważ Jej przychód z działalności gospodarczej w 2019 r. wyniósł 100 000 zł, nie przekroczyła limitu przychodu, który przy spełnieniu pozostałych warunków pozwoli jej korzystać z „małego ZUS plus” od lutego 2020 r. Pani Edyta nie mogłaby natomiast skorzystać z „małego ZUS” w styczniu 2020 r., tj. na dotychczasowych zasadach. W styczniu obowiązywał bowiem limit 67 500 zł (30-krotność minimalnego wynagrodzenia w 2019 r.)

Jeśli w poprzednim roku rozpocząłeś, zakończyłeś lub zawieszałeś działalność, przez co prowadziłeś ją tylko przez część roku, limit którego nie mógł przekroczyć przychód z działalności jest odpowiednio niższy. Ustalisz go przez podzielenie 120 000 zł przez liczbę dni kalendarzowych poprzedniego roku i pomnożenie otrzymanego wyniku przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym. Otrzymany wynik zaokrąglij do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 gr lub w dół, jeśli jest niższa.

Przykład 8

Pan Maciej prowadził działalność gospodarczą od 1 stycznia 2019 r. do 31 października 2019 r. Działalności nie zawieszał. 1 lutego 2020 r. ponownie rozpocznie działalność. W roku 2019 dni kalendarzowych było 365, Pan Maciej prowadził działalność gospodarczą przez 304 dni w 2019 r. Limit, którego nie mogą przekroczyć jego przychody z działalności gospodarczej w 2019 r. aby mógł od 1 lutego skorzystać z „małego ZUS plus” wynosi 99 945,21 zł.

(120 000 : 365) x 304 = 99 945,205479452


Ważne!

Liczba dni prowadzenia działalności gospodarczej odpowiada liczbie dni podlegania ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia tej działalności w poprzednim roku. Dlatego nie uwzględniaj w niej liczby dni, w których wprawdzie prowadziłeś działalność gospodarczą, ale podlegałeś ubezpieczeniu w KRUS albo za granicą. Uwzględnij natomiast liczbę dni, w których korzystałeś z tzw. ulgi na start.


Przykład 9

Pani Eliza prowadzi działalność gospodarczą, ale podlegała do 30 września 2019 r. ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej podlegała w 2019 r. przez 92 dni. Limit, którego nie mogą przekroczyć jej przychody z działalności gospodarczej wynosi 30 246,58 zł.

(120 000 : 365) x 92 = 30246,575342465

Przykład 10

Pan Jan od 1 sierpnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. korzystał z tzw. ulgi na start, ponieważ w 2017 r. prowadził pozarolniczą działalność jako wspólnik spółki jawnej, nie może od 1 lutego 2020 r. opłacać składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Może jednak spełniać warunki do skorzystania z „małego ZUS plus”.

Limit dla przychodów z działalności gospodarczej Pana Jana wynosi: 50 301,37 zł.

(120 000 : 365) x 153 = 50 301,369863013

Kiedy nie skorzystasz z „małego ZUS plus”

Nie skorzystasz z tej ulgi, jeśli:

  • w poprzednim roku (w 2019 r.) prowadziłeś działalność gospodarczą krócej niż 60 dni, tj. podlegałeś ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia tej działalności krócej niż 60 dni

Przykład 11

Pan Krzysztof był objęty ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od 5 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. W konsekwencji w 2019 r. podlegał ubezpieczeniom z tego tytułu tylko przez 57 dni. Nie spełnia warunku do skorzystania z „małego ZUS plus”.

  • rozliczałeś się w formie karty podatkowej i byłeś zwolniony ze sprzedaży od podatku VAT. Warunki te musisz spełniać łącznie.

Jeśli rozliczałeś się w formie karty podatkowej i rozliczałeś podatek VAT od sprzedaży, Twoim przychodem z działalności gospodarczej jest wartość sprzedaży, o której mowa w ustawie o podatku od towarów i usług, która podlega opodatkowaniu tym podatkiem, bez kwoty tego podatku.

  • podlegałeś ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu także z tytułu innej pozarolniczej działalności (np. jako wspólnik spółki jawnej)

Przykład 12

Pan Andrzej był objęty ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym jako wspólnik spółki jawnej do 5 stycznia 2019 r. Od 1 lutego 2019 r. prowadzi działalność gospodarczą. Pan Andrzej nie spełnia warunku do korzystania z „małego ZUS plus”.

  • spełniasz warunki do opłacania „preferencyjnych składek”, tj. składek od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia

Ważne!

„Mały ZUS plus” możesz opłacać, jeśli skorzystałeś wcześniej z: „ulgi na start” (chyba że zrezygnujesz z korzystania z tego uprawnienia) oraz z „preferencyjnych składek”. Nie możesz opłacać składek „mały ZUS plus” w pierwszym roku prowadzenia działalności.


Przykład 13

Pani Urszula od 1 września 2018 r. opłaca składki na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Okres 24 miesięcy, w których ma opłacać te składki mija 31 sierpnia 2020 r. Jeśli Pani Urszula spełni pozostałe warunki, od 1 września 2020 r. będzie mogła skorzystać z „małej działalności plus”.

  • wykonujesz dla byłego bądź obecnego pracodawcy to co robiłeś dla niego jako pracownik w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym

Przykład 14

Pani Leokadia oprócz prowadzenia działalności gospodarczej była zatrudniona do 31 stycznia 2020 r. na podstawie umowy o pracę. Od 1 lutego 2020 r. rozszerzyła zakres prowadzonej działalności i od tego dnia wykonuje usługi księgowe dla pracodawcy (u którego pracowała jako księgowa) w ramach prowadzonej działalności. Współpracę z byłym pracodawcą zamierza kontynuować do 31 października 2020 r. Od 1 listopada 2020 r. jeśli spełni pozostałe warunki może korzystać z „małego ZUS plus”.

Niższe składki na ubezpieczenia społeczne możesz opłacać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej.


Ważne!

Jako miesiąc kalendarzowy przyjmij każdy miesiąc, w którym podlegałeś ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu co najmniej jeden dzień.

Jeśli korzystałeś z „małego ZUS” w 2019 r., lub w styczniu 2020 r. okres ten wlicza się zarówno do 36 jak i 60 miesięcy kalendarzowych.


Dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, korzystających z „małej działalności plus”, podstawa wymiaru składek uzależniona jest od dochodu z poprzedniego roku kalendarzowego.

Jeśli jesteś osobą, która w poprzednim roku kalendarzowym rozliczała się z podatku na zasadach ogólnych (podatek według skali albo podatek liniowy) to ustal wysokość dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej zgodnie z przepisami dotyczącymi podatku dochodowego od osób fizycznych.

Jeśli jesteś natomiast osobą, do której w poprzednim roku kalendarzowym miały zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i nie korzystałeś ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o podatku od towarów i usług, roczny dochód z działalności gospodarczej ustalisz mnożąc roczny przychód z działalności gospodarczej (którym jest wartość sprzedaży, o której mowa w art. 2 pkt 22 ustawy o podatku od towarów i usług, która podlega opodatkowaniu tym podatkiem, bez kwoty tego podatku) przez współczynnik 0,5.

Otrzymany wynik zaokrąglij do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa.

Podobnie, jeśli jesteś osobą, do której w poprzednim roku kalendarzowym rozliczała się w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych, roczny dochód z działalności gospodarczej ustalisz mnożąc roczny przychód z działalności gospodarczej (w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne) przez współczynnik 0,5.

Również w tym przypadku otrzymany wynik zaokrąglij do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa.


Ważne!

Jeżeli do kosztów uzyskania przychodu zaliczyłeś składki na własne ubezpieczenia społeczne oraz osób z Tobą współpracujących, dolicz kwoty tych składek do rocznego dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej.


Przykład 15

Pan Tomasz opłacał podatek w 2019 r. na podstawie karty podatkowej, równocześnie opłacał podatek VAT. Przeciętny roczny przychód ze sprzedaży w 2019 r. wyniósł 39 703,87 zł. Zatem przeciętny roczny dochód – dla celów ustalenia „małej działalności gospodarczej plus” za ten rok wynosi 19 851,94 zł.

39 703,87 x 0,5 = 19 851,935

Podstawę wymiaru składek ustalisz w trzech krokach:

Najpierw ustal przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym według wzoru:

                         Roczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej
                                uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym

                      ------------------------------------------------------------------------------------ x 30

                   Liczba dni kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności
                              gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym

Otrzymany wynik zaokrąglij do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 gr lub w dół, jeśli jest niższa.

Przykład 16

Pani Agata spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS plus”. Jej roczny dochód z działalności gospodarczej w 2019 r. wyniósł 47 238,65 zł. Prowadziła działalność przez 304 dni (2 m-ce działalność była zawieszona). Zatem jej przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej wynosi 4 661,71 zł.

(47 238,65 / 304) x 30 = 4 661,7088816

Pomnóż przeciętny miesięczny dochód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym, przez współczynnik 0,5.

Otrzymany wynik zaokrąglij do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 gr lub w dół, jeśli jest niższa.

Przykład 17

Przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej Pani Agaty (z wcześniejszego przykładu) w 2019 r. wyniósł 4 661,71 zł. Zatem jej podstawa wymiaru składek od 1 lutego 2020 r. wyniesie 2 330,86 zł.

4 661,71 x 0,5 = 2 330,855

Przykład 18

Pani Elżbieta spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS plus”. Obliczyła, że jej przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej w 2019 r. wyniósł 2 519,41 zł. Zatem jej najniższa podstawa wymiaru składek od 1 lutego 2020 r. wynosi 1 259,71 zł.

2 519,41 x 0,5 = 1 259,705

Porównaj otrzymany wynik do kwoty 30% minimalnego wynagrodzenia i 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Podstawa wymiaru składek nie może być bowiem niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku i nie może przekraczać kwoty 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego ustalonej na dany rok.

Przykład 19

Pani Joanna spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS plus”. Obliczyła, że od lutego 2020 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 750 zł.

30% minimalnego wynagrodzenia w 2020 r. wynosi 780 zł. Oznacza to, że dla Pani Joanny podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od 1 lutego 2020 r. nie może być niższa niż 780 zł.

W okresie, w którym będziesz korzystać z „małego ZUS plus” możesz w poszczególnych miesiącach opłacać składki na ubezpieczenia od podstawy wymiaru ustalonej zgodnie z podanymi wcześniej zasadami bądź od kwoty wyższej.


Ważne!

Wysokość kwoty, od której opłacasz składki ma wpływ na wysokość przysługujących Ci świadczeń z ubezpieczeń społecznych, w tym zasiłek chorobowy, zasiłek opiekuńczy, zasiłek macierzyński.


Przykład 20

Pan Michał obliczył, że od 1 lutego 2020 r. podstawa wymiaru składek na jego ubezpieczenia nie może być niższa niż 857,46 zł. Postanowił jednak w każdym miesiącu, począwszy od lutego 2020 r. deklarować do podstawy wymiaru składek kwotę wyższą – 2 600 zł.

Oprócz obowiązków związanych z podleganiem ubezpieczeniom, które dotyczą także innych płatników składek, jak przekazywanie dokumentów ubezpieczeniowych i opłacanie składek, będziesz miał także inne obowiązki.

Należą do nich:

  • obowiązek przekazania w deklaracji rozliczeniowej bądź w imiennym raporcie miesięcznym informacji o rocznym przychodzie, rocznym dochodzie oraz formach opodatkowania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz podstawie wymiaru składek (ZUS DRA cz. II bądź ZUS RCA cz. II),
  • obowiązek przedstawienia na nasze żądanie dokumentów potwierdzających zastosowane przez Ciebie w poprzednim roku kalendarzowym formy opodatkowania, wysokość rocznego przychodu i rocznego dochodu z tytułu wykonywania działalności gospodarczej za poprzedni rok kalendarzowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania. Jeśli tego nie zrobisz ustalimy Ci za wszystkie miesiące danego roku podstawę wymiaru składek w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Ważne!

Jeśli w związku z korzystaniem z „małego ZUS” w styczniu 2020 r. przekazałeś ZUS DRA cz. II bądź ZUS RCA cz. II, masz również obowiązek przekazania tych dokumentów w związku korzystaniem z „małego ZUS plus”.

W takim przypadku w roku 2020 r. obowiązują Cię dwie podstawy wymiaru składek:

  • ustalona na okres styczeń 2020 r. oraz
  • ustalona na okres od lutego do grudnia 2020 r.

Dokumenty te przekazujesz w komplecie z deklaracją ZUS DRA


Przykład 21

Pan Marcin prowadzi działalność gospodarczą od 2015 r. W 2019 r. spełniał warunki i korzystał z ulgi „mały ZUS”. W styczniu 2020 r. również spełnia warunki do skorzystania z tej ulgi. Za styczeń 2020 r. składa dokument ZUS DRA cz. II (w komplecie z ZUS DRA), w którym wykaże informację o rocznym przychodzie uzyskanym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w 2019 r., oraz o najniższej podstawie wymiaru składek na styczeń 2020 r. Od 1 lutego będzie spełniał również warunki do skorzystania z ulgi „mała działalność gospodarcza plus”. W 2019 r. rozliczał podatek w formie karty podatkowej i nie był zwolniony z podatku VAT. Pan Marcin jest zobowiązany do złożenia za miesiąc luty 2020 r. dokumentu ZUS DRA cz. II (wraz z ZUS DRA), w którym wykaże: informację o formie opodatkowania w roku 2019 (karta podatkowa), kwotę rocznego przychodu, rocznego dochodu uzyskanych w 2019 r., oraz kwocie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na okres od lutego do grudnia 2020 r.

Będziesz mógł zrezygnować z uprawnienia do ustalania podstawy wymiaru składek w zależności od wysokości dochodu, tj. do korzystania z „małej działalności plus”.

Zrezygnować możesz w każdym czasie, a więc także od dnia nabycia do niego prawa. Nie zgłoszenie się do niej w terminie też jest uznawane za rezygnację z „małego ZUS plus”.

Przykład 22

Pan Paweł (nie jest rencistą) zakończył działalność gospodarczą 31 marca 2019 r. Spełnia warunki do skorzystania z „małego ZUS plus”. Działalność gospodarczą ponownie rozpocznie 1 lutego 2020 r. Jeśli nie chce zrezygnować z uprawnienia do „małego ZUS plus” musi do końca lutego 2020 r. zgłosić się do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego wskazując 1 lutego 2020 r. jako datę powstania obowiązku ubezpieczeń, z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 90.

Przykład 23

Pan Jacek (nie jest rencistą) w styczniu 2020 r. korzystał z „małego ZUS”. Od lutego 2020 r. spełnia warunki do „małego ZUS plus” i nie chce z niego zrezygnować. Musi zatem za luty 2020 r. przekazać dokumenty rozliczeniowe z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 90. Nie ma obowiązku złożenia zgłoszenia z kodem ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 90.

Możesz też zrezygnować z uprawnienia do „małej działalności plus” po pewnym okresie korzystania z niego. Zrezygnować możesz najwcześniej od miesiąca w którym przekażesz wyrejestrowanie z ubezpieczeń.

Przykład 24

Pani Barbara (nie ma przyznanej renty) korzystała z „małego ZUS plus” od 1 lutego 2020 r. W lipcu 2020 r. postanowiła zrezygnować z tego uprawnienia. Powinna wyrejestrować się z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 90 od 1 lipca 2020 r. i zgłosić się od tej samej daty do ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się 05 10.


Ważne!

Rezygnacja jest nieodwołalna. Oznacza to, że za miesiąc, w którym zrezygnujesz oraz pozostałe miesiące kalendarzowe do końca danego roku kalendarzowego będziesz opłacał składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty, nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.


Zmiany, które weszły w życie od 1 lutego 2020 r. nie dotyczą podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Składki te będziesz opłacał od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku.

Płacisz składkę zdrowotną w pełnej wysokości za każdy miesiąc ubezpieczenia, nawet jeśli w danym miesiącu pobrałeś zasiłek.

X